Đang Tải Dữ Liệu....
Thứ bảy, ngày 25 tháng 6 năm 2022

Định hướng phát triển logistics trong tiêu thụ nông sản tỉnh Sơn La

12/04/2022 01:56
Nhiều lợi thế và tiềm năng cho dịch vụ logistics tại Sơn La

Là một tỉnh miền núi cao thuộc phía Tây Bắc Việt Nam giáp các tỉnh Yên Bái, Lào Cai về phía Bắc, Phú Thọ, Hòa Bình về phía Đông, Lai Châu, Điện Biên về phía Tây, tỉnh Thanh Hóa về phía Nam, và có 250 km đường biên giới chung với nước CHDCND Lào, Sơn La có một vị trí quan trọng cả về kinh tế, xã hội, an ninh và quốc phòng.

Vùng dọc quốc lộ số 6 có hai cao nguyên: Mộc Châu (cao 1.050 m) và Nà Sản (cao 800 m) là vùng động lực phát triển kinh tế năng động nhất của tỉnh trong thời gian qua, đồng thời cũng là các vùng sản xuất chính đã giúp Sơn La trở thành một trong những trung tâm phát triển cây ăn quả lớn nhất của cả nước.

Không chỉ dừng lại ở sản xuất nông nghiệp, theo ông Lê Hồng Minh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Sơn La, Sơn La đặt mục tiêu trở thành trung tâm chế biến nông sản, cây dược liệu, du lịch của vùng Tây Bắc. Vì vậy địa phương kỳ vọng thu hút ngày càng nhiều hơn các tập đoàn kinh tế, doanh nghiệp đầu tư nhà máy chế biến vào tỉnh.



Báo cáo từ Sở Công Thương tỉnh Sơn La cho thấy trong những năm gần đây, nhờ phát huy tốt lợi thế tự nhiên và các cơ hội từ hội nhập, đã, tổng diện tích cây ăn quả và cây sơn tra toàn tỉnh ước đạt trên 84.000 ha với sản lượng ước đạt trên 450.000 tấn, trong đó có một số sản phẩm nông sản có sản lượng rất lớn như: tinh bột sắn, ngô, cà phê, chè, mận, xoài, nhãn; không chỉ đáp ứng tốt hơn nhu cầu thị trường trong nước mà nhiều sản phẩm đã được xuất khẩu ra thị trường thế giới.

Sản phẩm nông sản, thực phẩm từng bước được sản xuất theo quy trình sản xuất an toàn đảm bảo các tiêu chuẩn của thị trường, sản xuất nông nghiệp đã bước đầu gắn với công nghiệp chế biến để đẩy mạnh tiêu thụ và xuất khẩu hàng hóa góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

Đến nay, toàn tỉnh có 235 chuỗi cung ứng thực phẩm nông sản, thuỷ sản an toàn; có 24 sản phẩm được Cục Sở hữu trí tuệ cấp văn bằng bảo hộ, trong đó có 2 sản phẩm được bảo hộ tại Châu Âu và Thái Lan.

Trong thời gian qua, tỉnh Sơn La đã quan tâm ban hành và thực thi nhiều chính sách, giải pháp phát triển hạ tầng logistics. Kế hoạch số 172/KH-UBND ngày 19/7/2019 về nâng cao năng lực cung ứng và chất lượng dịch vụ logistics trên địa bàn được ban hành. Trong đó, UBND tỉnh chỉ đạo các sở, ngành nghiên cứu nâng cấp hạ tầng, kêu gọi, thu hút các doanh nghiệp logistics khảo sát, đầu tư, phát triển dịch vụ logistics tại thị trường Sơn La. Tỉnh Sơn La cũng đã đẩy mạnh việc kêu gọi, thu hút đầu tư vào lĩnh vực logistics, đặc biệt là các dịch vụ phục vụ hoạt động tiêu thụ, chế biến, bảo quản và xuất khẩu các mặt hàng nông sản.

Nhìn chung, đến nay các dịch vụ logistics trên địa bàn tỉnh có quy mô tương đối nhỏ lẻ, loại hình dịch vụ đơn giản, chưa có tính liên kết cao, chưa mang lại giá trị gia tăng lớn. Chủ yếu là các hoạt động vận tải, chuyển phát hàng hóa đơn lẻ hoặc dịch vụ thuê kho, bãi. Các dịch vụ khác như: Hỗ trợ bảo quản (kho lạnh, sấy nhiệt, chiếu xạ), đóng gói, hỗ trợ thủ tục hải quan, giao nhận, phân tích và kiểm định kỹ thuật, ... hầu như chưa có doanh nghiệp đầu tư kinh doanh.

Sản phẩm nông sản trái cây của tỉnh Sơn La sau khi thu hoạch, phân loại, đóng gói được vận chuyển bằng đường bộ tới các điểm tiêu thụ, các chợ đầu mối tại các tỉnh đồng bằng Bắc Bắc bộ và Bắc Trung Bộ, hoặc vận chuyển qua các cửa khẩu trên địa bàn các tỉnh Lạng Sơn, Lào Cai, Cao Bằng. Hoạt động xuất khẩu chủ yếu được thực hiện dưới hình thức trao đổi cư dân biên giới (xuất khẩu tiểu ngạch). Năm 2021, tỉnh xuất khẩu khoảng trên 14.300 tấn xoài, 3.900 tấn nhãn, 6.600 tấn chuối…chủ yếu trong đó sang thị trường Trung Quốc. Phương tiện vận chuyển nông sản là xe tải, xe container hoặc xe container lạnh (chỉ chiếm tỷ lệ thấp)… của doanh nghiệp, HTX trong tỉnh trực tiếp hoặc thuê đơn vị vận tải độc lập vận chuyển nông sản.

Theo nhận định của ông Trần Thanh Hải, phó cục trưởng cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương, hạ tầng là một trong những yếu tố quan trọng để phát triển logistics của bất kỳ quốc gia nào, bên cạnh các yếu tố khác như môi trường thể chế, nhân lực, công nghệ và đào tạo. Tại Việt Nam nói chung và Sơn La nói riêng, hạ tầng về logistics trong đó có hạ tầng về vận tải, hạ tầng kho bãi đã có những bước thay đổi nhanh trong thời gian qua.



Giao thông đường bộ quan trọng nhất của Sơn La bao gồm Quốc lộ 6 nối Hà Nội - Sơn La - Điện Biên, Quốc lộ 37, 4G, và Quốc lộ 43 đến cửa khẩu Pa Háng lưu thông với nước bạn Lào. Sơn La còn có 2 cửa khẩu quốc gia là: Cửa khẩu Lóng Sập và Cửa khẩu Chiềng Khương kết nối với các tỉnh phía Bắc nước bạn Lào. Hệ thống giao thông đường thuỷ có Sông Đà, Sông Mã với các cảng Sông Vạn Yên, Tà Hộc. Ngoài ra trên địa bàn tỉnh còn có sân bay Nà Sản. 

Hệ thống giao thông Sơn La đang từng bước được đầu tư phát triển, có tính liên hoàn kết nối nhiều hình thức vận tải đường bộ, đường thủy nội địa nên thuận lợi cho phát triển giao thương hàng hóa và phục vụ nhu cầu đi lại của nhân dân. Nhiều tuyến đường bộ huyết mạch đang tiếp tục được cải tạo, nâng cấp, mở ra cơ hội kết nối giao thương hàng hóa giữa các vùng, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn ngày càng phát triển.

Những nút thắt cần tháo gỡ

Hạ tầng logistics trên địa bàn mới hình thành, còn đơn sơ, mang tính tự phát, thiếu chuyên nghiệp, thiếu những loại hình quan trọng, mang tính cốt lõi. Hệ thống kho bãi, nhà lạnh mới chỉ hình thành dưới hình thức tự phát với quy mô nhỏ. phần lớn doanh nghiệp, HTX, hộ gia đình trên địa bàn tỉnh hiện nay có quy mô vốn đầu tư nhỏ, chỉ mới đầu tư xây dựng cơ sở bảo quản lạnh, sấy với quy mô công suất từ 30 đến dưới 500 tấn.

Trên địa bàn tỉnh có quy hoạch một trung tâm logistics tại khu vực cửa khẩu Lóng Sập, tuy nhiên chưa thu hút được doanh nghiệp đầu tư. Điều này là do giá trị trao đổi hàng hóa qua biên giới chưa cao và đặc thù là một tỉnh miền núi, điều kiện kinh tế, xã hội, cơ sở hạ tầng (đặc biệt là hạ tầng giao thông) nhiều khó khăn, số lượng các doanh nghiệp sản xuất công nghiệp còn ít, quy mô doanh nghiệp nhỏ do đó chưa thu hút các doanh nghiệp logistics lên đầu tư tại thị trường tỉnh Sơn La.

Đối với các hàng hóa có khối lượng lớn và yêu cầu bảo quản cao như hàng nông sản tươi phục vụ xuất khẩu các cơ sở sản xuất trong tỉnh phải thực hiện bằng việc thuê các doanh nghiệp logistics chuyên nghiệp từ Hà Nội, Hải Phòng, Thành phố Hồ Chí Minh để thực hiện. Điều này là do tỉnh Sơn La hiện có số lượng và quy mô doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực logistics còn hạn chế; chưa có các doanh nghiệp cung cấp các dịch vụ logistics chuyên nghiệp theo chuỗi liên hoàn, khép kín từ khâu đóng gói, vận chuyển, tập kết, bốc dỡ hàng hóa, làm thủ tục thông quan, lưu kho... Cơ sở hạ tầng cũng như số lượng và quy mô các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực logistics trên địa bàn tỉnh còn tương đối hạn chế.

Còn theo báo cáo của Sở Công Thương tỉnh Sơn La, tỉnh có 02 cửa khẩu chính thực hiện việc xuất nhập khẩu hàng hóa với nước Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào, là Cửa khẩu Chiềng Khương - Huyện Sông Mã và Cửa khẩu Lóng Sập, huyện Mộc Châu.

- Cửa khẩu Lóng Sập (xã Lóng Sập, huyện Mộc Châu): Được thành lập từ năm 1990. Đối diện với Cửa khẩu Pa Háng, tỉnh Hủa Phăn, nước CHDCDN Lào. Cửa khẩu cách trục Quốc lộ 6 khoảng 23 km, cách thủ đô Hà Nội 210 km, cách thành phố Sơn La 150 km và cách thủ đô Viêng Chăn - Lào khoảng 690 km.

- Cửa khẩu Chiềng Khương (xã Chiềng Khương, huyện Sông Mã): Được thành lập từ năm 1996, đối diện với cửa khẩu Bản Đán tỉnh Hủa Phăn của Lào. Cửa khẩu nằm cách trục Quốc lộ 4G chưa đến 1km, cách thành phố Sơn La 65km.

Điều kiện cơ sở vật chất tại 02 khu vực cửa khẩu còn tương đối sơ sài, mới chỉ có nhà kiểm soát liên hợp và bãi tập kết hàng hóa (với diện tích tương đối hạn chế khoảng 1.000 m2 với Cửa khẩu Lóng Sập và 2.000 m2 với cửa khẩu Chiềng Khương). Các hạ tầng hỗ trợ xuất khẩu khác như: Kho ngoại quan, kho chung chuyển, khu vực giành cho hoạt động dịch vụ thương mại, tài chính, khu phi thuế quan, thiết bị hỗ trợ sang tải, bốc dỡ hàng hóa, ... chưa được đầu tư, phát triển. Khối lượng và giá trị hàng hóa thông quan qua 02 cửa khẩu còn tương đối khiêm tốn và không ổn định. Trong năm 2020, giá trị hàng hóa thông qua qua cửa khẩu Chiềng Khương đạt trên 158.000 USD, với cửa khẩu Lóng Sập là trên 620.000 USD. Chủ yếu là các mặt hàng vật liệu xây dựng, nông sản, điện năng.
 
Một số định hướng và giải pháp cho bài toán logistics tỉnh Sơn La

Với mục tiêu Cải thiện môi trường kinh doanh, cắt giảm chi phí nâng cao năng lực cung ứng dịch vụ logistics góp phần thực hiện thành công Nghị quyết 02/NQ-CP ngày 01/01/2019 của Chính phủ. Khuyến khích thành lập các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ logistics trên địa bàn tỉnh. Phát triển dịch vụ logistics thành một ngành dịch vụ đem lại giá trị gia tăng, thúc đẩy phát triển Thanh Hải, trong giai đoạn tới, định hướng phát triển hạ tầng logistics chủ yếu của tỉnh Sơn La như sau:

- Rà soát, điều chỉnh quy hoạch, cơ cấu sản xuất địa phương gắn với phát triển hạ tầng và dịch vụ logistics.

- Đảm bảo tính đồng bộ của hạ tầng giao thông với mục tiêu phát triển ngành dịch vụ logistics. Đầu tư phát triển hạ tầng giao thông, đặc biệt là các tuyến đường bộ kết nối với các cảng, bến thủy nội địa, các tuyến trục chính đến cửa khẩu để rút ngắn thời gian, chi phí trong hoạt động vận tải, giao thương hàng hóa, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển vận tải đa phương tiện.

Công tác giao thông vận tải phải đáp ứng được yêu cầu, nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo an ninh - quốc phòng của tỉnh Sơn La và khu vực Tây Bắc. Giao thông vận tải là một bộ phận quan trọng trong kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, là một trong ba khâu đột phá quan trọng, cần ưu tiên đầu tư phát triển đi trước một bước tạo tiền đề để thực hiện các chương trình, mục tiêu giai đoạn 2021-2025.

Phát triển hệ thống hạ tầng giao thông phải đảm bảo phù hợp với điều kiện địa hình tự nhiên của từng khu vực trong tỉnh; đảm bảo tính đồng bộ, có trọng tâm, trọng điểm, từng bước hiện đại, tạo nên mạng lưới hoàn chỉnh, liên hoàn, liên kết giữa các phương thức vận tải, giữa các khu vực với chi phí hợp lý, an toàn, hạn chế ô nhiễm môi trường, tiết kiệm năng lượng; ưu tiên hoàn thành chương trình đường giao thông đến trung tâm xã đi được bốn mùa; coi trọng phát triển hạ tầng hỗ trợ dịch vụ vận tải.

Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác quản lý bảo trì, đảm bảo khai thác có hiệu quả, bền vững kết cấu hạ tầng giao thông hiện có và mới được đầu tư bổ sung thêm.

Công tác vận tải phải đáp ứng được yêu cầu vận tải hàng hoá, hành khách của địa phương và khu vực; đẩy mạnh phát triển mạng lưới vận tải đường bộ, đường thủy, đáp ứng được sự gia tăng về nhu cầu vận tải hàng hóa, hành khách trong tỉnh và khu vực; đổi mới phương tiện vận tải khách nhằm phục vụ ngày một tốt hơn sự đi lại của nhân dân đảm bảo an toàn, thuận tiện, văn minh, lịch sự. Đẩy mạnh xã hội hóa, huy động nguồn lực từ nhân dân cho đầu tư phát triển và bảo trì kết cấu hạ tầng giao thông.

- Khuyến khích phát triển trung tâm logistics tại khu cửa khẩu quốc gia Lóng Sập - huyện Mộc Châu nhằm tạo điều kiện cho việc xuất khẩu hàng hóa của các doanh nghiệp xuất khẩu sang Lào.

- Chuẩn bị các điều kiện cần thiết để nâng cấp 2 cửa khẩu quốc gia (Chiềng Khương và Lóng Sập), trong đó trọng tâm là Cửa khẩu Lóng Sập thành cửa khẩu quốc tế.

- Khuyến khích đầu tư kho bãi, các điểm tập kết xe tải, container, xe của các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ bưu chính.

- Đầu tư trang thiết bị, kiểm tra, đo lường và kiểm định phương tiện phục vụ hoạt động logistics.

Đồng tình với những đề xuất của đại diện Cục Xuất nhập khẩu, đại diện hiệp hội doanh nghiệp dịch vụ logistics Việt Nam (VLA), ông Đào Trọng Khoa- Phó chủ tịch thường trực cũng cho biết Hiệp hội VLA cùng với Bộ Công Thương sẽ hỗ trợ Tỉnh trong việc hình thành Hiệp hội logistics địa phương khi có yêu cầu, qua đó thúc đẩy sự phát triển các doanh nghiệp dịch vụ logistics trong Tỉnh và tham mưu cho Tỉnh trong chính sách phát triển dịch vụ logistics của Tỉnh gắn với liên kết khu vực.



Một giải pháp cũng đặc biệt quan trọng cho bài toán logistics của tỉnh mà VLA đề xuất là “Thành lập trung tâm logistics nhằm mục đích tập trung hàng xuất khẩu và phân phối hàng nhập khẩu. Tỉnh cần xây dựng một mạng lưới phân phối giữa chủ hàng, công ty giao nhận, hệ thống chi nhánh, nơi phân phối cuối cùng. Qua đó, Sơn La kỳ vọng trở thành trung tâm cốt lõi nội vùng, cùng với các địa phương khác trong khu vực Tây Bắc hình thành cực phát triển, là cầu nối với các vùng kinh tế năng động, phấn đấu trở thành trung tâm logistics nông sản của vùng Tây Bắc trong tương lai”.

Phân tích sâu hơn về giải pháp để hình thành và phát triển trung tâm logistics tại tỉnh Sơn La, ông Trần Thanh Hải cho rằng
Việc phát triển các trung tâm logistics đòi hỏi thời gian xây dựng lâu dài và đầu tư lớn nên kiến nghị Chính phủ cần có các chính sách để kêu gọi và hỗ trợ đầu tư trung tâm logistics. Cụ thể như ưu đãi thuế, bảo lãnh khoản vay, bảo hiểm tín dụng, tài trợ lãi suất thấp... Bên cạnh đó, quy hoạch các trung tâm logistics đồng bộ, gắn với quy hoạch chung, với các mục tiêu phát triển của địa phương, khu vực, vùng miền, quốc gia... Cùng với đó, tỉnh Sơn La cũng xây dựng chính sách nhằm khuyến khích phát triển Trung tâm Logistics tại khu cửa khẩu quốc gia Lóng Sập - huyện Mộc Châu, qua đó tạo điều kiện cho việc xuất khẩu hàng hóa của các doanh nghiệp xuất khẩu sang Lào.


Về phía tỉnh Sơn La, Sở Công Thương tỉnh đề xuất 5 giải pháp chính cho vấn đề logistics để khơi thông sự phát triển của lĩnh vực hàng hóa nông sản. Theo đó, cần cải tạo nâng cấp hạ tầng giao thông đường bộ, ưu tiên các tuyến trọng yếu, các tuyến đường dẫn tới các cửa khẩu, vùng nguyên liệu chính của tỉnh. Đồng thời đẩy nhanh tiến độ xây dựng tuyến cao tốc Hòa Bình - Mộc Châu, nhằm rút ngắn thời gian và chi phí vận tải hàng hóa.

Bên cạnh việc cải tạo cửa khẩu Lóng Sập trở thành Cửa khẩu quốc tế, Sơn La cũng cần cải thiện hệ thống kho, bãi, cảng, bến thủy nội địa vệ tinh. Đồng thời khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư xây dựng chợ đầu mối nông sản gắn với cơ sở sơ chế, chế biến, bảo quản, phân loại, bao gói tập trung.

Ngoài ra, các doanh nghiệp và người sản xuất cũng cần đổi mới tư duy, thay vì sản xuất chạy theo quy mô, số lượng thì cần tập trung sản xuất theo quy chuẩn, đơn đặt hàng của từng thị trường, nâng cao giá trị của sản phẩm. Đồng thời, chủ động đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử nhằm mở rộng thị trường tận dụng các chính sách hỗ trợ và hạ tầng logisitics của sàn.

Nguồn: Tài liệu Hội nghị Định hướng phát triển logistics trong tiêu thụ nông sản tỉnh Sơn La, tháng 4/2022
Bản quyền thuộc về Bộ Công Thương
Địa chỉ: 54 Hai Bà Trưng, Hoàn Kiếm, Hà Nội, Việt Nam
Chịu trách nhiệm nội dung: Trung tâm Thông tin Công nghiệp và Thương mại (655 Phạm Văn Đồng, quận Bắc Từ Liêm, Hà Nội)
Điện thoại: (024) 37150530 | Fax: (024) 37150489
Giấy phép số 104/GP-TTĐT ngày 07/05/2018 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Số người trực tuyến: 7
Số người truy cập: 2.466.924