Khảo sát, kết nối doanh nghiệp logistics Việt Nam - Trung Quốc: Khơi thông triển vọng và nhiều cơ hội hợp tác
Hoạt động khảo sát, làm việc giữa doanh nghiệp logistics Việt Nam và các đối tác Trung Quốc đã mở ra một hướng hợp tác mới: kết nối không chỉ giữa doanh nghiệp logistics mà cả giữa các cảng biển, nhà khai thác cảng và doanh nghiệp công nghệ hai nước.
Nhằm hỗ trợ doanh nghiệp logistics Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh, chủ động hội nhập và vươn ra thị trường quốc tế theo nhiệm vụ đề ra tại Quyết định số 2229/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc ngày 09/10/2025 và Chương trình Vươn ra thị trường quốc tế giai đoạn 2026 - 2030 (Go Global), từ ngày 6 - 13/9/2026, Đoàn công tác của Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) đã thực hiện chương trình khảo sát, làm việc và kết nối doanh nghiệp logistics Việt Nam - Trung Quốc tại Hàng Châu, Ninh Ba, Thâm Quyến và Khâm Châu, Trung Quốc.
Nhiều cơ hội hợp tác thiết thực giữa doanh nghiệp logistics Việt Nam với doanh nghiệp Trung Quốc
Trong 8 ngày tại Trung Quốc, Đoàn đã trao đổi và làm việc với Hiệp hội Công nghiệp Công nghệ an ninh Chiết Giang, Hiệp hội giao nhận vận tải quốc tế Thâm Quyến và nhiều doanh nghiệp logistics, công nghệ và sản xuất hàng đầu của Trung Quốc như Alibaba, Getwin Logistics, BYD, CEVA Logistics, CIMC Wetrans... đồng thời tổ chức Hội thảo Hợp tác Logistics và Chuỗi cung ứng Việt Nam - Trung Quốc tại Thâm Quyến, thu hút hơn 140 doanh nghiệp cùng đại diện các cơ quan quản lý nhà nước của hai nước tham dự.
Các hoạt động tập trung vào ba nhóm nội dung: khảo sát hạ tầng và công nghệ logistics hiện đại; trao đổi về mô hình vận tải đa phương thức, kho bãi, chuỗi cung ứng xuyên biên giới và kết nối trực tiếp doanh nghiệp để tìm kiếm cơ hội hợp tác về đại lý, vận tải, kho bãi, thông quan và các dịch vụ logistics trọn gói.
Đặc biệt, tại các buổi làm việc với các tập đoàn và doanh nghiệp lớn như: Tập đoàn Alibaba, Tập đoàn BYD, Công ty CEVA Logistics..., Đoàn đã được nghe đại diện các Tập đoàn thông tin về quá trình phát triển, mô hình quản trị tiên tiến cũng như định hướng phát triển trong tương lai của các doanh nghiệp này. Đây đều là những đơn vị dẫn đầu trong các lĩnh vực thương mại điện tử xuyên biên giới, sản xuất ô tô, phương tiện vận tải tự hành, thiết bị thông minh, logistics và quản trị chuỗi cung ứng theo xu hướng xanh, bền vững.
Các buổi làm việc đã mở ra nhiều cơ hội hợp tác thiết thực giữa các doanh nghiệp logistics Việt Nam với các doanh nghiệp Trung Quốc trong việc ứng dụng, cung ứng các sản phẩm công nghệ tiên tiến vào vận hành, khai thác logistics, đồng thời thúc đẩy doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Chú thích ảnh: Ông Trần Thanh Hải - Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu phát biểu tại buổi làm việc với các doanh nghiệp tại Chiết Giang
Kinh nghiệm từ các cảng thông minh: Từ tự động hóa thiết bị đến điều hành bằng dữ liệu
Ngày 08/9/2026, Đoàn đã có chuyến khảo sát và làm việc tại Cảng container Mai Sơn thuộc Cụm cảng Ninh Ba - Châu Sơn. Mai Sơn là một trong những bến container có quy mô khai thác rất lớn, đồng thời tiên phong triển khai xe container thông minh tự lái trên quy mô rộng. Đoàn được giới thiệu về mô hình “bản sao số” (Digital Twin) và mô hình quản lý thông minh tích hợp, trong đó hạt nhân là phần mềm điều hành n-TOS/iECS cùng hệ thống quản lý, điều khiển phương tiện tự lái và có lái.
Hiệu quả của mô hình này thể hiện rõ ở khả năng kết nối đồng bộ giữa con người, thiết bị, phương tiện và dữ liệu. Việc kết hợp định vị chính xác cao, trí tuệ nhân tạo và công nghệ điều phối giao thông giúp tối ưu hành trình của xe container, giảm thời gian chờ và nâng cao an toàn trong điều kiện phương tiện tự lái và phương tiện có người điều khiển cùng hoạt động. Theo thông tin từ phía cơ quan quản lý, vận hành Cảng Mai Sơn, công nghệ “xe không người lái + xe có người lái” được triển khai tại khu cảng đã giúp nâng hiệu quả quay vòng bãi khoảng 30%, đồng thời giảm tỷ lệ xe tự hành đi lệch tuyến khoảng 10%.
Ngày 12/9/2026, Đoàn tiếp tục khảo sát Cảng container tự động Khâm Châu thuộc Tập đoàn Cảng Vịnh Bắc Bộ, một mô hình tiêu biểu về kết hợp tự động hóa cảng biển với vận tải đa phương thức đường biển - đường sắt. Cảng sử dụng các thiết bị xếp dỡ tự động kết hợp điều khiển từ xa, phương tiện vận chuyển container thông minh và hệ thống điều hành số, qua đó hình thành quy trình khai thác khép kín, giảm phụ thuộc vào thao tác thủ công.
Một điểm nổi bật của Khâm Châu là sự gắn kết trực tiếp giữa khu bãi container và ga đường sắt trung tâm, tạo điều kiện tổ chức giao nhận tự động giữa cảng và đường sắt. Theo thông tin từ cơ quan quản lý cảng, mô hình vận hành hình chữ U giúp tăng khoảng 50% mật độ điểm tác nghiệp của phương tiện vận chuyển thông minh (IGV), giảm khoảng 35% quãng đường di chuyển của thiết bị; mô hình điều hành tích hợp giúp hiệu quả khai thác cảng tăng khoảng 30% trong khi kết nối thời gian thực giữa đường sắt và cảng giúp hiệu quả chuyển tải container tăng khoảng 50%.
Những kết quả trên cho thấy giá trị của cảng thông minh không chỉ nằm ở việc thay thế lao động thủ công bằng máy móc tự động, mà quan trọng hơn là chuyển từ phương thức điều hành dựa nhiều vào kinh nghiệm sang điều hành dựa trên dữ liệu theo thời gian thực. Khi dữ liệu về tàu, container, thiết bị, phương tiện, bãi và đường sắt được kết nối trên cùng một nền tảng, cảng có thể chủ động phân bổ nguồn lực, tối ưu luồng di chuyển, giảm thời gian chờ, nâng cao an toàn và sử dụng hiệu quả hơn quỹ đất, thiết bị và nhân lực.
Việc khảo sát Cảng container Mai Sơn thuộc Cụm cảng Ninh Ba - Châu Sơn và Cảng container tự động Khâm Châu cho thấy công nghệ đang trở thành động lực quan trọng để nâng cao năng suất, an toàn và khả năng kết nối của hệ thống logistics.
Từ kinh nghiệm Trung Quốc đến cơ hội hợp tác với cảng biển Việt Nam
Có thể thấy các cảng Trung Quốc đang chuyển mạnh từ tự động hóa từng khâu sang xây dựng hệ sinh thái cảng thông minh, trong đó thiết bị tự động, nền tảng dữ liệu, mạng 5G, trí tuệ nhân tạo, Digital Twin và hệ thống điều hành cảng được tích hợp thành một chuỗi vận hành thống nhất. Đây là kinh nghiệm có giá trị đối với quá trình hiện đại hóa, số hóa và xanh hóa hệ thống cảng biển Việt Nam.
Đặc biệt, mô hình Khâm Châu có ý nghĩa tham khảo đối với Việt Nam ở khả năng kết nối cảng biển với đường sắt và các phương thức vận tải khác. Sắp tới, khi kênh đào Bình Lục đi vào khai thác, đây cũng sẽ là đầu mối tiếp nhận, trung chuyển hàng hóa vận chuyển tới Nam Ninh và khu vực Quảng Tây. Trong bối cảnh Việt Nam đang phát triển các cảng cửa ngõ quốc tế, cảng trung chuyển, trung tâm logistics và các hành lang vận tải kết nối với Trung Quốc, việc nghiên cứu mô hình điều hành tích hợp và kết nối cảng - đường thủy - đường sắt - đường bộ có thể góp phần giảm chi phí logistics, rút ngắn thời gian vận chuyển và nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa xuất nhập khẩu.
Chuyến khảo sát đồng thời mở ra cơ hội hợp tác thực chất giữa các cảng, doanh nghiệp khai thác cảng, doanh nghiệp công nghệ và logistics của hai nước. Trên cơ sở nhu cầu thực tế, các bên có thể nghiên cứu hợp tác trong tư vấn, chuyển giao và triển khai giải pháp tự động hóa; phát triển nền tảng quản trị cảng và chuỗi cung ứng; ứng dụng AI, IoT, Digital Twin và 5G; đào tạo nguồn nhân lực vận hành cảng thông minh; cũng như phối hợp phát triển các giải pháp kết nối cảng biển - đường thủy - đường sắt - đường bộ và vận tải xuyên biên giới.
Đối với Việt Nam, đây cũng là cơ hội để các cảng biển như Lạch Huyện, Cái Mép - Thị Vải và các cảng có tiềm năng phát triển thành trung tâm logistics, cảng cửa ngõ hoặc cảng trung chuyển từng bước tiếp cận các giải pháp công nghệ phù hợp với điều kiện khai thác trong nước. Hợp tác với các đối tác Trung Quốc không chỉ dừng ở cung cấp thiết bị mà cần hướng tới đồng phát triển giải pháp, chia sẻ kinh nghiệm quản trị, chuẩn hóa quy trình và hình thành các mô hình khai thác có khả năng nhân rộng.
Tăng cường kết nối doanh nghiệp, thúc đẩy Go Global
Tại Hội thảo Hợp tác Logistics và Chuỗi cung ứng Việt Nam - Trung Quốc tại Thâm Quyến, doanh nghiệp hai nước đã trao đổi trực tiếp về nhu cầu tìm kiếm đối tác đại lý, liên doanh vận tải đa phương thức, cung cấp dịch vụ kho bãi và thông quan xuất nhập khẩu. Đây là nền tảng quan trọng để chuyển từ kết nối thông tin sang hợp tác kinh doanh cụ thể.
Trong bối cảnh thương mại Việt Nam - Trung Quốc tiếp tục tăng trưởng, việc nâng cao năng lực của doanh nghiệp logistics trong nước có ý nghĩa ngày càng quan trọng. Thông qua khảo sát thực tế, tiếp cận công nghệ và kết nối trực tiếp với các doanh nghiệp hàng đầu Trung Quốc, doanh nghiệp Việt Nam có thêm điều kiện học hỏi mô hình quản trị hiện đại, mở rộng mạng lưới đối tác và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu.
Chuyến khảo sát, làm việc của Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) và các doanh nghiệp, đơn vị liên quan tại Trung Quốc đã đạt nhiều kết quả thiết thực. Quan trọng hơn, chuyến đi đã mở ra một hướng hợp tác mới: kết nối không chỉ giữa doanh nghiệp logistics mà cả giữa các cảng biển, nhà khai thác cảng và doanh nghiệp công nghệ hai nước. Nếu được tiếp tục thúc đẩy theo hướng thực chất, có trọng tâm và gắn với nhu cầu của từng cảng, hợp tác Việt Nam - Trung Quốc trong vận hành, khai thác cảng thông minh và logistics đa phương thức sẽ góp phần hình thành các chuỗi cung ứng an toàn, hiệu quả, xanh và bền vững hơn.
Chuyến công tác không chỉ tạo thêm kênh kết nối trực tiếp giữa doanh nghiệp logistics hai nước mà còn đem lại những kinh nghiệm thực tiễn về tổ chức, vận hành cảng biển thông minh, tự động hóa và số hóa chuỗi cung ứng, góp phần thực hiện mục tiêu hỗ trợ doanh nghiệp logistics Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng thị trường và vươn ra quốc tế theo Chương trình Go Global.
Ảnh: Cục Xuất nhập khẩu
Hoàng Phương (Tạp chí Công Thương)
